Op maat gemaakte kunstmatige intelligentie: hoe ver kan het gebruik van persoonlijke gegevens gaan?

Google heeft recent de lancering van Personal Intelligence aangekondigd, een nieuwe functie geïntegreerd in zijn kunstmatige intelligentie-assistent Gemini. De ambitie is duidelijk: AI relevanter maken door het in staat te stellen de volledige persoonlijke gegevens van de gebruiker, opgeslagen binnen het Google-ecosysteem, te benutten.

Hoewel deze evolutie een belangrijke technologische vooruitgang betekent, roept ze ook fundamentele vragen op omtrent gegevensbescherming, regelgeving en aansprakelijkheid, die direct professionals in cijfers en advies aangaan.

1. Van generieke AI naar geïndividualiseerde AI

Tot nu toe werkten AI-assistenten voornamelijk op basis van generieke data en expliciet door de gebruiker gegeven instructies. Met Personal Intelligence zet Google een nieuwe stap: Gemini kan nu verzoeken koppelen aan de bestaande persoonlijke gegevens van de gebruiker.

Daarbij gaat het onder meer om:

• e-mails (Gmail);
• foto’s opgeslagen in Google Foto’s;
• zoekgeschiedenis;
• geschiedenis op YouTube;
• persoonlijke informatie die vrijwillig met de AI gedeeld wordt tijdens de interacties.

Het expliciete doel is om gecontextualiseerde en op maat gemaakte antwoorden te bieden. Zo wordt een schijnbaar simpele vraag – een reis organiseren, een boek aanbevelen of een uitrusting kiezen – verrijkt met de feitelijke geschiedenis van de voorkeuren en het gedrag van de gebruiker.

2. Een belofte van efficiëntie… gebaseerd op massale dataverwerking

Functioneel bekeken is de aanpak logisch. Door te beschikken over een rijke persoonlijke context kan de AI :

• herhalende vragen vermijden;
• gerichtere aanbevelingen doen;
• bepaalde voorkeuren of beperkingen anticiperen.

In een professionele context kan dit type technologie op termijn geavanceerde toepassingen inspireren: gepersonaliseerde beheersassistenten, stuurinstrumenten aangepast aan het profiel van een bestuurder of zelfstandige, of gecontextualiseerde besluitvorming.

Maar deze efficiëntie steunt op een centraal principe: uitgebreide toegang tot soms gevoelige persoonlijke gegevens, wat een ingrijpende paradigmawissel betekent.

3. De door Google aangekondigde waarborgen

Google is zich bewust van de zorgen en geeft aan dat:

• de gebruiker uitdrukkelijke toestemming zal moeten geven;
• elke gebruikte bron wordt vermeld in de antwoorden van Gemini;
• sommige toepassingen gedeactiveerd kunnen worden;
• de geschiedenis van interacties verwijderd kan worden.

Deze mechanismen tonen een wens tot regulering, maar berusten grotendeels op de capaciteit van de gebruiker om de werkelijke implicaties van zijn toestemming te begrijpen.

4. Een Europese lezing: GDPR, proportionaliteit en doelbinding

In een Europese en zeker Belgische context vereist deze evolutie een grondige juridische analyse. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG/GDPR) stelt verschillende kernprincipes :

• een bepaalde en legitieme doelstelling van de verwerking;
• gegevensminimalisatie;
• proportionaliteit tussen het nagestreefde doel en de gebruikte data;
• transparantie en duidelijke informatie aan betrokken personen.

Het dwarsdoorsnijdend gebruik van foto’s, e-mails en geschiedenis voor conversatie-assistentie kan op deze principes botsen, vooral als de toepassingen geleidelijk evolueren voorbij het oorspronkelijk aangekondigde doel.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat Personal Intelligence voorlopig beperkt is tot de Verenigde Staten en enkel als bètaversie aan sommige abonnees wordt aangeboden. Een introductie op de Europese markt zou vrijwel zeker substantiële aanpassingen vereisen, zo niet een strengere reglementaire omkadering.

5. Specifieke uitdagingen voor accountants

Voor accountants en fiscale adviseurs overstijgt deze aankondiging het louter technologische kader. Ze roept concrete vragen op :

• Kunnen dergelijke tools professioneel aanbevolen worden?
• Hoe garandeer je de vertrouwelijkheid van klantgegevens indien een AI-assistent toegang krijgt tot gemengde omgevingen (privé en professioneel)?
• Wie draagt de verantwoordelijkheid bij fouten, datalekken of niet-conforme verwerking?

In een beroep dat gebaseerd is op vertrouwelijkheid, deontologie en aansprakelijkheid, vraagt het gebruik van sterk gepersonaliseerde AI om verhoogde voorzichtigheid en een strikte scheiding tussen privé- en beroepssfeer.

6. Samenvattende tabel – kansen en risico’s

7. Aanbevelingen voor het beroep

Op dit moment kunnen verschillende richtlijnen worden geformuleerd:

• Blijf waakzaam bij het gebruik van AI-tools die uitgebreide persoonlijke data verwerken;
• Maak een duidelijk onderscheid tussen privé- en professioneel gebruik;
• Informeer klanten over de uitdagingen op het vlak van vertrouwelijkheid en digitale soevereiniteit;
• Anticipeer op de Europese regelgeving, die bepalend zal zijn voor de adoptie van deze technologieën.

8. Conclusie

Met Personal Intelligence illustreert Google hoe ver kunstmatige intelligentie kan gaan wanneer ze diepgaand gepersonaliseerd wordt. Deze evolutie opent ongetwijfeld perspectieven op het vlak van efficiëntie, maar herinnert er ook aan dat data de kern van technologische macht is geworden.

Voor accountants is de uitdaging duidelijk: deze innovaties begrijpen, de potentiële voordelen afwegen, maar vooral het gebruik ervan omschrijven om vertrouwen, naleving en professionele ethiek te bewaren.