Het redactioneel. Luisteren naar de ‘heropbouw’: het 81e congres van de Franse accountants en wij?

Deze week stonden in Parijs de algemene vergadering van de FIDEF en het 81e congres van de Franse accountants rond één en hetzelfde kernwoord: herfundering. Frankrijk begint met de verplichte elektronische facturatie, die onze kantoren al sinds 1 januari 2026 toepassen — en onze Franse collega's hebben de technische fase al achter zich gelaten om de moeilijke vragen te stellen: het waardeaanbod, de competenties, de klantenrelatie. Wij liggen één jaar voor op de kalender. Nog niet op de antwoorden.

Waarom uw voorzitter drie dagen elders doorbrengt

Twee afspraken, twee redenen. Eerst de algemene vergadering van de Fédération internationale des experts-comptables francophones (FIDEF): de tafel waaraan collega's uit Afrika, Azië, Noord-Amerika en Europa samenkomen, en waar telkens opnieuw hetzelfde duidelijk wordt — dezelfde veranderingen doen zich overal voor, maar nooit in hetzelfde tempo of in dezelfde volgorde. Vervolgens het 81e congres van de Franse Orde van Accountants, van 16 tot 18 september in de Porte de Versailles.

Waarom blijft een voorzitter van een beroepsorde drie dagen weg terwijl de dossiers zich hier opstapelen? Omdat er geen andere methode bestaat. We kunnen niet antwoorden op wat er in uw kantoren leeft als we alleen naar onze eigen grenzen kijken. Naar onze internationale collega's luisteren is geen institutioneel toerisme: het betekent eerder begrijpen wat op ons afkomt en ons uitrusten om u betere antwoorden te bieden.

En het nuttigste aan dergelijke verplaatsingen is nooit wat men dacht te gaan zoeken. Het is wat men niet verwachtte te horen.

Elektronische facturatie: België werd vanaf het podium als voorbeeld aangehaald

Ik had bijvoorbeeld niet verwacht dat men het over ons zou hebben. Ten overstaan van enkele duizenden accountants legde de Franse minister bevoegd voor de overheidsrekeningen, David Amiel, uit dat de eerste Franse resultaten de verwachtingen overtroffen — en dat Frankrijk zijn ramingen had opgesteld door te kijken naar wat er in België en Italië was gebeurd.

De Franse kalender wordt in twee fasen uitgerold: 1 september 2026 voor de eerste fase — verplichte ontvangst voor alle ondernemingen, verzending voor de grootste — en vervolgens 1 september 2027 voor de veralgemening van de verplichting tot verzending. Meer dan twee derde van de btw-plichtige ondernemingen heeft al een platform aangeduid; miljoenen facturen zijn uitgewisseld, voor meerdere miljarden euro. De minister herhaalde bovendien dat geen enkele onderneming tot het einde van 2026 een sanctie zou krijgen: de prioriteit ligt bij begeleiding, niet bij dreiging.

We moeten goed begrijpen wat dit voor ons betekent. Wij maken deze hervorming al sinds 1 januari 2026 mee. Onze kantoren hebben de schok opgevangen, onze klanten zijn overgeschakeld, onze tools hebben standgehouden — niet overal en niet zonder pijn, en ik vergeet geen enkele van de moeilijke weken die sommigen onder u hebben doorgemaakt. Maar deze voorsprong heeft een naam: ervaring. Dat is grondstof. Nu komt het erop aan te beslissen wat we ermee doen.

Wij liggen niet voor op een kalender. Wij liggen voor op het vlak van ervaring.

[Her]fundering: het moment waarop een beroep ophoudt het bestaande te optimaliseren

Het congres droeg als titel « [Her]fundering van de kantoren: omgeving – waarde – competenties ». De « her » tussen vierkante haken is geen grafische spielerei: ze brengt een nuttige twijfel tot uitdrukking. Moeten we opnieuw funderen, of anders funderen? Beide interpretaties werden onderschreven, en precies dat maakt de oefening interessant.

De openingssessie legde vier pijlers vast — regelgeving, klantenrelatie, waardeaanbod en competenties — en een vijfde element zonder hetwelk de andere vier louter decoratief blijven: engagement, dat van elk kantoor en van ieder van ons. Aan deze vijf pijlers wijd ik een afzonderlijk artikel op onze blog, omdat ze meer verdienen dan één paragraaf en omdat ze zich heel concreet vertalen naar onze Belgische kantoren.

Een formulering deed die ochtend de zaal verstommen. We proberen niet langer het bestaande te optimaliseren; we vragen ons af wat een nuttig, onderscheidend en rendabel kantoor morgen zal zijn. Drie woorden, drie vereisten. Geen enkele daarvan is vanzelfsprekend en geen enkele kan met software worden opgelost.

De andere schok kwam van historicus Mathieu Baudin, die het Institut des futurs souhaitables leidt. Hij sprak over rupsen en vlinders. De rups, zo legde hij uit, heeft niet het idee, niet de wens en zelfs niet het vermogen om zich voor te stellen dat ze een vlinder kan worden; wanneer ze met de eerste cellen van de metamorfose wordt geconfronteerd, bestaat haar reflex erin antistoffen te produceren. Daarna komt een kantelpunt. Zijn conclusie vatte hij samen in één zin: er zijn meer risico's aan niet bewegen dan aan bewegen.

Wat uw Orde van deze verplaatsing meebrengt

Ik wil geen Orde die veranderingen pas ontdekt wanneer haar leden ermee worden geconfronteerd. Dat is de bestaansreden van deze verplaatsingen en het engagement dat ik namens de Orde van Accountants en Belastingconsulenten van België (OECCBB) tegenover u aanga: wat we elders horen, komt hier terug in een bruikbare vorm — in onze opleidingen, in de Revue Générale, op onze blog en tijdens onze ontmoetingen met u.

Het werkt ook in de andere richting. Wat onze kantoren hebben geleerd uit de elektronische facturatie — de valkuilen bij de omschakeling, de vragen van klanten, wat vooraf kan worden geregeld en wat achteraf wordt betaald — is van belang voor een volledige Franstalige beroepsgroep. Die ervaring verplicht ons ook: we zijn des te geloofwaardiger tegenover de administratie en de wetgever wanneer we vanuit de praktijk spreken in plaats van vanuit principes. In Brussel én in Parijs.

Het echte risico is niet bewegen

Vanaf het podium werd een zin van Alain geciteerd, en ik neem die graag over: « Pessimisme is een stemming, optimisme is een kwestie van wil. » Onze kantoren hebben een hervorming doorstaan waarvan men ons zei dat ze onuitvoerbaar was. Ze zullen ook de artificiële intelligentie, de herschikking van onze opdrachten en de strijd om talent doorstaan — niet omdat het gemakkelijk zal zijn, maar omdat we dat zullen hebben gewild en voorbereid.

De toekomst laat zich niet voorspellen: ze moet worden voorbereid. Daarom zal ik elders blijven gaan luisteren. Niet om afstand van u te nemen — maar om beter gewapend terug te keren.

Noten

1. 81e congres van de Franse Orde van Accountants, « [Her]fundering van de kantoren: omgeving – waarde – competenties », Parijs, 16-18 september 2026 — congres.experts-comptables.com.

2. Gegevens over de Franse uitrol: bijdragen tijdens de plenaire openingssessie van 16 september 2026, hier weergegeven bij benadering.